Zaterdag 30 april 2005 – HET WAS DE eerste keer dat het ‘Lokhoff rot op’ door het NAC-stadion schalde, afgelopen zondag. Het was even wennen, zei het mikpunt van de spreekkoren zelf. Maar in hoeverre is de poel van ellende waarin zijn ploeg zich sinds de winterstop baadt zijn schuld?

Zelf wees hij met enige regelmaat naar de blessuregolf, die zijn team sinds januari overspoelde. Tot een maand terug was dat een geloofwaardig excuus. Ali Boussaboun ontbrak wekenlang, Arne Slot ook. Inmiddels zijn ze bijna allemaal terug. Van de basisspelers ontbreekt alleen Mike Zonneveld nog. Een man op een cruciale positie, maar het is slechts een deel van de verklaring voor de malaise. Al is wel erg duidelijk dat alleen de eerste twaalf é dertien selectiespelers over voldoende kwaliteit beschikken.

Er is ook een voetbaltechnische reden. Lokhoff zei na de nederlaag tegen Willem II dat zijn formatie ‘krom loopt’. Daarmee doelde hij niet op het wankele zelfvertrouwen, maar op het gebrek aan linkspoten in zijn selectie. „Tamás Petö op links is natuurlijk niet ideaal. Je moet elke keer draaien naar je goede voet om te kunnen openen“, doceerde hij. Klopt allemaal, maar het blijft een detail. Bovendien speelde voor de winterstop Slot vaak op die positie, tot volle tevredenheid van de trainer. Voor de duidelijkheid: de middenvelder beschikt vooral over een verfijnde rechtervoet.

FC Zwolle

Op 13 januari speelde NAC op het trainingskamp in Portugal tegen FC Zwolle. Het was een gênante vertoning, waar de Bredanaars met een 1-5 nederlaag afdropen. Een ongelukje, luidde het na afloop. Oefenduels zeggen niets, bovendien ontbraken de geblesseerden Boussaboun en Van den Eede.

Dik drie maanden later blijkt die zeperd geen incident. De absolute wil om te winnen, zo bleek al tijdens de duels in Portugal, ontbreekt bij een deel van deze selectie. Aardige jongens allemaal, maar in het profvoetbal koop je daar niets voor. Een doorsnee eredivisievoetballer als Paul Matthijs (FC Groningen) is in het veld he-le-maal geen aardige vent, maar gaat wél tot het gaatje om wedstrijden te winnen.

In dit verband wordt altijd gewezen naar het vermeende ontbreken van een leider binnen de selectie. Wat dat betreft was de officiële waarschuwing die de directie maandag uitdeelde aan de spelersgroep een slecht teken: binnen de groep hadden al lang mensen op moeten staan om anderen op hun plaats te zetten. Al doet aanvoerder Rob Penders het intern wel regelmatig. In 1998/1999 deed Alfred Schreuder dat als onbetwiste leider zelfs naar de buitenwacht. „Het is een schande hoe sommigen met de belangen van hun club omgaan. Natuurlijk praat ik met die gasten, maar als ik er echt iets van wil zeggen, moet ik toch wat andere talen leren! In Nederland is het echter zo dat wij ons kennelijk moeten aanpassen“, riep hij destijds niet al te subtiel over zijn collega’s, onder andere Nebojsa Gudelj. Maar ondanks zijn harde woorden schrok NAC niet wakker en degradeerde het.

Want mentaliteit zit natuurlijk voor een groot deel in de spelers zelf, dus die mogen zich nu de grootste verwijten maken. Wat je Lokhoff kwalijk kunt nemen, is dat hij zijn groep kennelijk niet weet te raken. Niet op scherp weet te krijgen. De oud-voetballer is nu eenmaal geen groot communicator, geen vlotte verteller. Met teksten als ‘we moeten hard gaan werken en zorgen dat we tegen FC Den Bosch winnen’ krijg je geen prof meer op scherp anno 2005.

Hij is nu eenmaal geen Co Adriaanse, die door systematisch trainen en helder communiceren het uiterste uit de spelersgroep haalt. Maar zulke oefenmeesters zijn er heel weinig. Lokhoff is van de wat relaxtere benadering, een leiderschapsstijl die niet bij de huidige selectie past. Die vraagt nu om een wat straffere hand.

Dat is overigens geen pleidooi om de coach nu te ontslaan. Vier duels voor het eind van de competitie zou dat volslagen belachelijk zijn.

Bovendien is zijn personeelsbeleid op voetbaltechnisch vlak goed, hij haalde onder andere de talenten David Mendes da Silva en Zonneveld naar Breda en liet Boussaboun renderen. Al zou menig ander trainer desondanks na vijf punten in dertien duels op straat staan. Dat krediet houdt natuurlijk een keer op, maar de coach heeft wel degelijk in de gaten waar het aan schort in zijn ploeg. Met Tony Vidmar, Sander van Gessel en Pierre van Hooijdonk haalde de club ervaren profs binnen, die weten wat nodig is om te winnen. Types die elkaar binnen de kleedkamer de waarheid zeggen en zich op het veld niet laten piepelen.

Poppetjes

Bovendien past de leiderschapsstijl van Lokhoff waarschijnlijk veel beter bij de selectie van komend jaar. De coach kan dan meer doen waar hij sterk in is: de poppetjes op de juiste plaats zetten en het elftal door talloze details beter maken. Pas als hij zelfs in de eerste twee maanden van het komende seizoen het elftal niet aan de praat weet te krijgen, moet de conclusie luiden dat trainer en groep niet meer bij elkaar passen. Dan kan zelfs Van Hooijdonk het ontslag van de coach niet meer tegenhouden.